Đọc sách sử biết về sự tích núi Ba Vì và Tam Đảo

Tour du lịch Tam Ðảo được người Pháp phát hiện và xây dựng từ những năm đầu thế kỷ 19. Ðến năm 1940, Tam Ðảo đã là một “đô thị” trên núi cao với 145 tòa nhà, biệt thự cao cấp, lộng lẫy; trong số này có tới 60 biệt thự với kiến trúc theo nhiều kiểu cách khác nhau. Nay những tòa biệt thự ngày xưa chỉ còn là phế tích trong hoang tàn, đổ nát, trơ ra những móng, tường, công trình ngầm nằm lẫn với cỏ cây, rêu phong, nắng mưa…

Tam Đảovùng đất linh thiêng, có rất nhiều sự tích. Những du khách du lịch Tam Đảo, chỉ cần hỏi người dân thì sẽ được nghe rõ như đọc sách sử, về sự tích núi Ba Vì và Tam Đảo.

Đọc sách sử biết về sự tích núi Ba Vì và Tam Đảo
Đọc sách sử biết về sự tích núi Ba Vì và Tam Đảo

Ngày xưa người ta cho rằng thần Đất có quyền hành rất lớn. Ông sắp xếp núi rừng, đồng đất và biển cả mỗi thứ một nơi. Nhưng ông không biết rằng, làm như vậy đã gây biết bao khó khăn cho con người. Kẻ ở miền núi có rừng cây bát ngát, củi đun không hết, cần dựng những cột nhà to bằng người ôm cũng chẳng khó khăn gì. Người ở đồng bằng, đồng lúa bao la, thóc gạo đầy bồ đầy kho, muốn ăn nếp có nếp, muốn ăn tẻ có tẻ. Người ở vùng biển có những ruộng muối trải dài như bãi cát không phải chắt chiu từng hạt muối như núi rừng.

Có đôi vợ chồng nọ ở đồng bằng, sống với nhau đã hơn hai chục năm mà chưa có con. Cả hai đều rất buồn rầu và không có ý định làm nhà tử tế để ở nữa. Với lại muốn làm nhà thì phải mất hàng mấy năm trời lặn lội nơi rừng sâu núi thẳm mới lấy đủ gỗ. Nhưng rồi, khi ngoài năm mươi tuổi, người chồng thấy ăn bụi nằm bờ mãi cũng vất vả, nên ông ta quyết định lên núi lấy gỗ làm nhà. Sau ba năm lên rừng kiếm cây chọn que ông ta đã lấy đủ cây dựng một ngôi nhà rộng rãi khang trang. Nhưng khi về đến nhà kiểm lại thì thấy còn thiếu lạt buộc. Thuở ấy, người ta chỉ biết chẻ dây mây làm lạt. Nên người chồng lại quyết ra đi lần nữa để kiếm dây mây.

Vào đến khu rừng quen thuộc, ông tìm khắp nơi, mãi tới trưa, khi tới một gốc cây cao to nhất rừng, cành lá ám tối cả một vùng thì thấy dây mây leo lên chằng chịt. Sợi nào cũng vàng óng vút lên theo ngọn cây. Ông mừng rỡ vội vàng leo lên cây để chặt. Vừa chặt được ba sợi thì trời bỗng đùng đùng nổi cơn giông bão. Cây rừng kêu răng rắc nghiêng ngả. Đứng trên ngọn cây ông ta hồn xiêu phách lạc, tay bám chặt cành, mắt nhắm nghiền lại, thỉnh thoảng mới dám hé ra nhìn. Trong cơn mưa bão, một vật to lù lù hiện ra trên bầu trời. Bỗng nhiên cây to rung lên bần bật và giông bão im ắng hẳn. Ông nhìn thấy một con chim to trong đời chưa từng thấy đậu ngay trên đầu mình. Ông ta chợt hiểu ra rằng, giông tố vừa qua chính do con vật kỳ quái này gây ra. Ông ta nín thở nhìn kỹ con chim thân nó to như quả đồi, móng nó to hơn lưỡi cày. Vừa đậu xuống chim thần đã kêu “quạc, quạc” rồi quát lên như sấm.

– Ê! Có con sâu nào dám cả gan cắt các gân xanh, gân đỏ của ta?

Vừa dứt lời con chim đã dùng mỏ quắp lấy ông ném mạnh xuống đất.

Trong khi ấy, người vợ ở nhà cứ mong ngóng chờ đợi hết ngày này sang ngày khác vẫn không thấy chồng về. Người vợ liền quyết chí ra đi tìm chồng. Bà cứ đi qua hết làng này lại tới bản khác. Đến một bản chân núi, bà được nghe dân làng nói có một người lên tìm dây mây. Chẳng may chặt phải gân của chim thần nên bị nó giết chết.

Hay tin, người vợ kêu khóc thảm thiết, khẩn khoản nhờ dân làng dẫn tới nơi chồng lâm nạn. Tới gốc cây, bà nhặt nhạnh từng khúc xương từng mảnh áo của chồng đắp thành mộ. Đắp xong mộ, mệt quá, bà nằm lịm đi. Trong mộng bà thấy người chồng gầy guộc, mặt tiều tụy nhìn bà nói:

– Đời ta không làm gì được, đời con ta sẽ giết chết giống chim ác nghiệt này!

Bỗng cành cây khô rơi đánh đốp, bà giật mình thức giấc mới biết mình chiêm bao. Tỉnh dậy bà thấy cổ khô như rang, khát nước quá mà ở đây lại xa mọi nguồn nước. Bà tìm quanh quẩn hốc cây bên cạnh mộ chồng còn đầy nước mưa liền gạn lấy uổng.

Về tới nhà ít hôm, bà thấy trong người khang khác. Bà nghĩ, đúng mình có mang rồi, bà vừa mừng vừa lo. Ai cũng biết mình chồng đã mất mà lại có mang thì tránh sao được tai tiếng. Song mọi việc vẫn cứ phải đến, ba năm sau ngày có mang, đúng vào lúc đoạn tang chồng bà sinh một cậu con trai khôi ngô tuấn tú khác thường. Vừa lọt lòng mẹ, cậu bé đã bằng đứa trẻ lên ba, riêng sữa mẹ không đủ nuôi, mỗi bữa ăn hết cả nồi cháo to. Đứa trẻ cứ lớn như thổi, năm tuổi đã cao bằng người lớn, ăn nhiều đến mức mẹ làm quần quật suốt ngày mà không đủ nuôi con. Cuối cùng mẹ con đành phải dắt nhau xin ăn khắp làng. Dân làng thấy người mẹ nuôi con trong cảnh góa bụa lấy làm thương tình nên người cho rổ khoai, kẻ cho thúng thóc, mẹ con cũng lần lữa sống qua ngày. Kỳ lạ hơn, đến năm lên mười mà cậu ta vẫn chưa hề biết nói. Năm mười một tuổi cậu ta tự nhiên biết nói, mà vừa nói là giọng đã ồm ồm như lệnh vỡ, câu đầu tiên cậu nói ai cũng nhớ:

– Tôi sẽ đi trả thù cho cha và bắt rừng núi chuyển xuống đồng bằng.

Dân làng càng lấy làm ngạc nhiên và cố gắng giúp người mẹ nuôi cậu bé. Đến năm mười lăm tuổi cậu bé đã ăn hết mỗi bữa một nong gạo. Thóc gạo cậu ta ăn một năm nếu chất lên cũng to bằng quả núi. Được cái là cậu ăn nhiều, chóng lớn, sức khỏe không ai bì kịp.

Năm mười bảy tuổi chàng trai bắt đầu tính tới chuyện trả thù cho cha. Chàng làm một cái cung khổng lồ: cánh cung làm bằng hai cây tre ngà ghép lại, dây cung bện bằng mười sợi da trâu. Mỗi cái tên vót nhọn hoắt là một cây hóp già thớ đỏ, dài tới ba sải. . . Lặn lội mấy tháng trời, chàng mới tìm thấy mộ cha dưới gốc cây to. Chàng quá mệt ngủ thiếp đi lúc nào không biết.

Trong cơn mơ màng chàng thấy cha hiện lên bảo:

– Con hãy can đảm lên để trả thù cho cha và trừ hại cho dân làng. Đợi đến tối, lúc mặt trời lặn, chim thần sẽ bay tới đậu trên cây. Con phải nhìn kỹ, bắn cho trúng ức nó mới chết. Chàng giật mình bàng hoàng tỉnh giấc, dụi mắt mấy lần nhìn chẳng thấy cha đâu. Chàng sực nhớ tới những lời mẹ kể về cha, thấy máu trong người sôi lên vì căm giận. Chàng nghĩ, nếu bây giờ mình đánh nhau với con ác vật này có thể bị thua mất. . . Sau một hồi đắn đo suy nghĩ, chàng quyết định đi xuống bản hỏi già làng về tung tích con ác vật này. Thấy chàng trai to khỏe, quyết tâm giết chim dữ, dân bản ai cũng vui mừng. Dân bản kể cho chàng trai biết: cách đây hai mươi năm, khi chưa có ai động đến gốc cây to, con chim ác chỉ săn bắt thú rừng để ăn thịt. Từ năm người cha của chàng lên chặt gân mây nó mới quen ăn thịt người. Năm nào các làng quanh vùng cũng phải luân phiên nhau nộp mạng cho nó ăn thịt. Nỗi khổ cực chồng chất khắp làng bản không sao kể xiết. Năm nào chưa kịp nộp người cho nó thì nó tức giận bay qua bay lại làm tốc mái đổ nhà, phá phách mùa màng. Dân bản thù ghét con ác vật này nhưng lại nơm nớp sợ hãi trước những hiểm họa nó gây ra. Bởi thế, trong làng có người do ghét chim thần mà thù luôn cả người dưới đồng bằng lên lấy gỗ.

Nghe các già làng kể xong, chàng trai nét mặt hầm hầm tức giận, tay cung tay dao, ba bước làm một bước, lao tới gốc cây to. Anh vung dao chặt đứt hết sợi mây này đến sợi mây khác, chỉ trong khoảnh khắc chàng đã chặt sạch những sợi mây leo lên cây. liền sau lúc đó, trời tối sầm lại, giông bão nổi lên dữ dội. Từ đỉnh núi xa xa con chim thần vun vút lao tới sà xuống đậu trên ngọn cây to và hét lên những tiếng rùng rợn:

– Quạc, quạc! Con sâu nhãi nhép nào dám đến quấy rầy ta, cắt hết gân ta. Phen này bay không thể nào thoát chết!

Chàng trai nhảy phắt lên đỉnh núi cao nhất gần đó mắng lại:

– Hãy nghe ta nói đây: Mày là loài chim độc ác, giống như lũ qũy dữ ăn thịt người không biết chán, hút máu người không biết tanh. Mày định làm bạo chúa mãi ở vùng này à? Ta sẽ không để cho mày yên đâu!

Chưa buông xong lời thì một mũi tên của chàng đã vụt lao tới con chim. Nhưng con quái vật già đời này né sang một bên, tránh được mũi tên. Mũi tên cắm phập vào núi làm sạt cả một mảng to bằng sàn nhà. Chàng bắn phát thứ hai, thứ ba, chim thần đều tránh được. Lúc lừa miếng, khi lao tới, cứ như vậy, suốt ba ngày liền, ngày không ăn, đêm không ngủ chàng vẫn không sao giết nổi chim thần. Cuộc vật lộn ác liệt náo động cả núi rừng, chim vỗ cánh, người bước chân làm cây cối tơi tả, mặt đất bị cày xới. Cây to nơi chim đậu tuy không đổ cành lá nhưng cũng xơ xác. Sang ngày thứ tư cả chim lẫn người đều mệt lử. Chim thần thì lui về đỉnh núi cao, chàng trai nằm thiếp đi bên mộ cha. Khi thức giấc chàng nhìn thấy con chim xanh rất đẹp đậu trên mộ nói:

– Con hãy lấy máu cha quệt vào mũi tên, chờ vài hôm nữa chim thần đến con bắn mới trúng.

Nói rồi chim xanh bay tới đậu trên đống mũi tên, lấy mỏ rỉa vào mình cho chảy máu rồi bôi vào mũi tên. Chàng trai chưa kịp nói gì thì chim xanh đã bay vụt vào bụi rậm.

Làm theo lời chim xanh dặn, chàng trai rình dưới gốc cây, quả nhiên vào lúc chập tối chim thần lại lù lù hiện ra, bay lượn ba vòng đường như để nhìn kỹ mặt đất xem chàng trai còn đấy không. Nhưng chàng trai nấp rất kín trong bụi rậm, chim thần không thể nào nhận ra, nên yên trí xà xuống ngọn cây to đậu như mọi ngày. . . Nó dướn dướn cái cổ hai ba lần rồi rúc đầu vào dưới cánh ngủ say như chết. . .

Đã mấy ngày chịu đói, chịu mệt nhưng vì nung nấu lòng uất hận và quyết tâm trả thù cho cha, chàng trai lấy hết sức bình sinh giương cánh cung lên, dùng mũi tên đã nhuộm máu chim xanh nhằm thẳng ức con chim ác, thả đánh ”phựt” một cái. Mũi tên xuyên qua ức chim thần. Bị trúng tên bất ngờ, con chim bỗng lao vút lên không lồng lộn, kêu quang quác mấy tiếng rồi chờn vờn rơi phịch xuống đất giãy giụa. Cánh đập chân đạp nát cây, giập cỏ. Thế là hết đời con chim ác.

Chàng trai lấy chân đạp mạnh một cái cây to bằng mấy người ôm, nơi con chim thần vẫn đậu đổ nhào. Chàng chặt hết cành vót nhọn hai đầu làm đòn xóc. Chàng quay lại nhặt lấy cung tên, cắt đầu chim mang xuống núi cho dân bản hả dạ. . .

Sau khi dân bản mời chàng ăn uống no say, thưởng thức món ăn ngon, để  chàng dùng đòn xóc khổng lồ gánh mỗi bên mấy hòn núi xuống đồng bằng. Thấy động đến chỗ mình đang ngủ, thần đất bật dậy hỏi:

– Này cái anh chàng kia! Mày gánh núi của ta đi đâu?

Chàng trai lễ phép đáp lại:

– Thưa thần đất! Dân chúng vùng tôi khổ sở vì không có gỗ làm nhà, nên phải lên miền thâm sơn cùng cốc lấy cây que rất vất vả. Cha tôi cũng vì lên rừng chặt cây làm nhà mà bị chết. Nên tôi lên thăm mộ cha tiện thể xin một ít núi về đấy ạ!

Thấy chàng trai ăn nói từ tốn, lại có chí lớn định mang lại hạnh phúc cho muôn người, thần rất hài lòng.

– Quả đúng như vậy, ta cho nhà ngươi được mang núi về đồng bằng. Nhưng ta báo cho nhà ngươi biết rằng, trong khi đánh nhau với chim thần, nhà ngươi đã giẫm phải những gai mây có thuốc độc. Nhà ngươi phải đi cho sớm, kẻo chết dọc đường mất.

Biết mình không sống được bao lâu nữa, chàng trai dùng hết sức mình chặt những đám núi nhỏ vứt vung vãi xuống vùng xung quanh đó tạo thành vùng trung du chạy suốt từ Hà Bắc qua Bắc Thái đến Tuyên Quang ngày nay. Đó là những nơi đồng bào Cao Lan sinh sống. Sau đó chàng mới lấy đòn xóc xâu vào mỗi đầu một quả núi to để gánh về quê. Chàng vừa đi được mấy bước chân bỗng thấy đau nhói khắp người vì thuốc độc đã ngấm, chàng rùng mình mấy cái bỏ rơi đòn gánh xuống, tắt thở. Đầu kia của đòn gánh rơi xuống phía nam sông Hồng thành núi Tản Viên – Ba Vì, đầu này rơi ở phía Bắc tạo thành dãy Tam Đảo quanh năm mây phủ. Sau dãy Tam Đảo là núi rừng Lịch Sơn ngút ngàn ở vùng Vân Nham Sơn Dương đời đời cung cấp cây que, nứa lá cho mọi người làm nhà, làm cửa.

Cùng công ty du lịch Khát Vọng Việt khám phá và tìm hiểu về vùng đất linh thiêng Tam Đảo, Ba Vì.

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *